Metinvest CEO’su: AB kotaları Ukrayna çelik sektörünü ağır baskılayabilir

Avrupa Birliği’nin çelik ithalatına yönelik yeni kota sistemi, Ukrayna çelik sektörü için savaş koşullarında ek bir baskı başlığına dönüşebilir. Metinvest CEO’su Yuriy Ryzhenkov, The Guardian’a yaptığı değerlendirmede 1 Temmuz’da yürürlüğe girmesi beklenen düzenlemelerin Ukrayna’daki üreticiler üzerinde ciddi sonuçlar yaratabileceğini söyledi.

Ryzhenkov’a göre Ukrayna, AB çelik sektörü için ölçek olarak büyük bir tehdit oluşturmuyor. Buna rağmen yeni kota yaklaşımı, savaş nedeniyle alternatif pazarlarının bir bölümünü kaybeden ve Avrupa pazarına daha fazla yönelen Ukraynalı üreticilerin ihracat alanını daraltabilir. Guardian haberinde Ryzhenkov’un bu nedenle uygulamanın Ukrayna çelik sektörü için “öldürücü” etki yaratabileceği uyarısında bulunduğu aktarıldı.

Kota baskısı savaş koşullarıyla birleşiyor

AB, küresel çelik arz fazlası ve özellikle Çin kaynaklı kapasite baskısı karşısında korumacı önlemleri sıkılaştırıyor. Guardian’ın aktardığına göre sistem, AB’ye gümrüksüz girebilecek çelik miktarlarını azaltırken, ülke tahsisatlarını aşan ithalatta tarifeyi yüzde 50 seviyesine çıkarıyor.

Ukrayna açısından risk yalnızca ticaret kotasıyla sınırlı değil. Savaş, ülkenin çelik şirketlerinin lojistik, enerji ve varlık kaybı maliyetlerini artırmış durumda. Metinvest’in Zaporizhzhia ve Kamianske yakınlarındaki iki tesisinin sırasıyla yaklaşık dörtte üç ve üçte iki kapasiteyle çalıştığı; şirketin demiryolu hasarları, elektrik kesintileri ve kaybedilen varlıklar nedeniyle operasyonel baskı altında olduğu belirtiliyor.

CBAM ve temiz teknoloji yatırımları da denklemde

Yeni kota tartışması, AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) kapsamındaki maliyet baskısıyla da kesişiyor. Guardian’a konuşan Ryzhenkov, savaş nedeniyle Metinvest’in iki tesisini daha temiz elektrik ark ocaklarına dönüştürmek için gereken milyarlarca avroluk yatırımı yapamadığını, bu yatırım planının Rusya’nın tam ölçekli işgali öncesinde gündemde olduğunu söyledi.

Bu nedenle Ukraynalı üreticiler için sorun iki yönlü ilerliyor: Bir yanda kota ve tarife baskısı ihracat gelirlerini sınırlama riski taşıyor; diğer yanda düşük karbonlu üretime geçiş için gereken yatırım kapasitesi savaş koşullarında zayıflıyor. Bu tablo, AB pazarına erişim ve temiz üretim finansmanı arasındaki bağın Ukrayna çelik sektörü için giderek daha kritik hale geldiğini gösteriyor.

İhracat geliri ve kamu bütçesi uyarısı

GMK Center’ın Guardian’a dayandırdığı haberinde, AB’nin yeni önlemlerinin Ukrayna için 1 milyar avroya kadar ihracat geliri riski yaratabileceği yönündeki önceki uyarılar da hatırlatıldı. Aynı haber, Ukraynalı üreticilerin kota etkisinin yalnızca şirket gelirlerini değil, savaş döneminde kamu bütçesine aktarılan vergi gelirlerini de azaltabileceği görüşünde olduğunu aktardı.

Bu iddialar, ağırlıklı olarak Metinvest CEO’sunun ve Ukraynalı üreticilerin değerlendirmelerine dayanıyor. AB’nin koruma önlemlerinin nihai ülke bazlı kota dağılımı ve Ukrayna’ya tanınacak olası esneklikler netleştikçe, etkinin büyüklüğü daha somut biçimde görülebilecek.