AB’nin ETS revizyonu karbon maliyetlerinin artış hızını sınırlayabilir

Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi’ni (AB ETS) sanayinin rekabet gücü ve 2040 iklim hedefleri doğrultusunda yeniden düzenlemeyi amaçlayan teklifini 17 Temmuz 2026’da açıkladı.

Teklif, ETS kapsamındaki toplam karbon izni miktarının 2030 sonrasında daha yavaş azaltılmasını öngörüyor. Mevcut düzenlemede 2028’den itibaren yüzde 4,4 olan yıllık doğrusal azaltım faktörünün, 2031-2035 döneminde yüzde 3,7’ye ve 2036’dan itibaren yüzde 1,7’ye indirilmesi öneriliyor.

Karbon izinlerinin piyasadan daha yavaş çekilmesi, diğer piyasa koşulları değişmediği takdirde ETS fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı hafifletebilir. Ancak düzenlemenin karbon fiyatlarında doğrudan veya kalıcı bir düşüş sağlayacağı garanti edilmiyor.

SKDM maliyetleri ETS fiyatlarına bağlı

Teklif, AB’ye demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre ve hidrojen ihraç eden Türk şirketleri açısından da önem taşıyor. Karbon Sınırda Düzenleme Mekanizması (SKDM) sertifikalarının fiyatı, AB ETS kapsamındaki karbon izinlerinin açık artırma fiyatları üzerinden hesaplanıyor.

Avrupa Komisyonu, 2026’nın ikinci çeyreğinde geçerli SKDM sertifika fiyatını ton başına 75,28 avro olarak açıkladı. Fiyatlar 2026 boyunca üç aylık, 2027’den itibaren ise haftalık olarak hesaplanacak. Bu nedenle ETS piyasasındaki fiyat hareketleri, AB ithalatçılarının karşılaşacağı sertifika maliyetini ve dolaylı olarak Türk ihracatçılarının fiyatlama ile rekabet koşullarını etkileyebilecek.

Ücretsiz tahsislerin kaldırılması 2038’e yayılacak

Komisyonun teklifindeki bir diğer önemli değişiklik, SKDM kapsamındaki sektörlerde ücretsiz ETS tahsislerinin kaldırılma takvimiyle ilgili. Mevcut sistemde 2026-2034 döneminde tamamlanması öngörülen kademeli kaldırma sürecinin 2038’e kadar uzatılması planlanıyor.

Bu değişiklik, AB’deki üreticilerin karbon maliyetlerinin daha uzun bir geçiş dönemine yayılması anlamına geliyor. Aynı zamanda SKDM’nin ithal ürünler üzerindeki tam maliyet etkisinin de daha yavaş devreye girmesine yol açabilir.

Teklif ayrıca, ücretsiz tahsislerin hesaplanmasında kullanılan referans değerlerin sektörlerin emisyon azaltma potansiyeline daha uygun biçimde güncellenmesini ve belirli ısı ile yakıt referans değerlerinin yeniden düzenlenmesini içeriyor.

Çelik ihracatçıları için fiyat kadar emisyon verisi de önemli

Revizyonun kabul edilmesi, Türk çelik üreticileri açısından ani maliyet artışı riskini azaltabilecek olsa da SKDM hazırlıklarının önemini ortadan kaldırmıyor. Sertifika yükümlülüğü, ithal ürünün gömülü emisyonları üzerinden hesaplanmaya devam edecek.

Bu nedenle AB’ye ihracat yapan üreticilerin doğrulanabilir emisyon verisi oluşturması, ürün bazında karbon yoğunluğunu izlemesi ve düşük karbonlu üretim yatırımlarını hızlandırması rekabet gücü açısından belirleyici olacak. Karbon yoğunluğu yüksek ürünler, ETS fiyatlarının daha sınırlı arttığı bir senaryoda dahi daha yüksek SKDM maliyetiyle karşılaşabilir.

Teklif henüz yürürlükte değil

Düzenleme henüz yasalaşmış değil. Teklifin yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi tarafından görüşülerek kabul edilmesi gerekiyor. Müzakereler sırasında azaltım oranları, ücretsiz tahsis takvimi ve sektörel düzenlemelerde değişiklik yapılması mümkün.

Komisyonun yaklaşımı, AB’nin iklim hedeflerini korurken sanayinin karbon dönüşüm maliyetlerini daha uzun bir döneme yaymaya yöneldiğini gösteriyor. Nihai düzenlemenin şekli, Türk çelik sektörünün AB pazarındaki maliyet ve rekabet koşulları bakımından yakından izlenmesi gereken başlıklardan biri olacak.