AB’nin yeni çelik ithalat rejimi 1 Temmuz’da yürürlüğe girdi

Avrupa Birliği, küresel çelik arz fazlasının Avrupa üreticileri üzerindeki baskısını sınırlamak için yeni çelik ithalat rejimini 1 Temmuz 2026 itibarıyla uygulamaya aldı. Sistem, önceki çelik koruma önlemlerinin 30 Haziran’da sona ermesinin ardından AB pazarında boşluk oluşmaması amacıyla devreye giriyor.

Avrupa Komisyonu’nun yayımladığı düzenlemeye göre AB’ye gümrüksüz girebilecek çelik miktarı yıllık 18,3 milyon ton ile sınırlandırıldı. Kota aşıldığında ise ilgili ithalata %50 kota dışı vergi uygulanacak. Yeni çerçeve, küresel arz fazlasının Avrupa çelik sanayisinde yarattığı baskıyı azaltmayı ve stratejik sektörün uzun vadeli sürdürülebilirliğini desteklemeyi hedefliyor.

Kotaların yarısı STA ortaklarına ayrıldı

Yeni sistemde kota dağılımı, AB’nin serbest ticaret anlaşması bulunan ülkeleri ile diğer ticaret ortakları arasında farklılaştırılıyor. Toplam 18,3 milyon tonluk kotanın 9,15 milyon tonu, AB’nin Serbest Ticaret Anlaşması (STA) ortaklarına ayrıldı.

Komisyon, bu yaklaşımın STA ortaklarına daha yüksek kota hacmi sağlayarak tedarik ilişkilerindeki öngörülebilirliği korumayı amaçladığını belirtiyor. AB’nin çelik ithalatında STA ortaklarının yüksek paya sahip olması nedeniyle, yeni düzenleme bu ülkelerin pazar erişimini tamamen kesmeden genel ithalat seviyesini düşürmeyi hedefliyor.

Ülke bazlı kotalarda, 2022-2024 referans döneminde ilgili ürün kategorisinde AB ithalatından en az %5 pay alan ülkeler için ayrı tahsis yapılacak. Bu eşiğin altında kalan ülkeler ise artık kota hacimlerine kalan bölümler üzerinden erişebilecek.

Kota sonrası vergi %50 olacak

Yeni rejim, önceki koruma mekanizmasına kıyasla daha düşük genel kota hacmi ve daha yüksek kota dışı vergi yapısı getiriyor. Komisyonun çerçevesine göre ilgili ticaret ortağı kendisine ayrılan kota sınırına ulaştığında, AB’ye yapılacak ek çelik ihracatı %50 vergiye tabi olacak.

Bu düzenleme, özellikle küresel kapasite fazlasının fiyatlar ve üretici marjları üzerinde baskı yarattığı bir dönemde Avrupa çelik üreticilerini koruma aracı olarak konumlandırılıyor. Aynı zamanda AB, alt kullanıcı sektörlerin tedarik çeşitliliğini tamamen kaybetmemesi için kota dağılımında ülke bazlı geçmiş ticaret hacimlerini ve tedarik güvenliğini dikkate alıyor.

Uygulama acil prosedürle başlıyor

Komisyon, kotaların 1 Temmuz’dan itibaren kesintisiz uygulanabilmesi için acil prosedür yolunu kullandı. Bu kapsamda üye devletlerin, Komiserler Koleji tarafından kabul edilen uygulama düzenlemesini 14 gün içinde oylaması bekleniyor.

Acil prosedür kapsamında yürürlüğe giren uygulama düzenlemesi en fazla 6 ay geçerli olacak. Komisyon, yıl sonundan önce düzenlemeyi normal komitoloji süreci kapsamında ilgili üye devlet komitesine yeniden sunacak.

AB ayrıca, Dünya Ticaret Örgütü nezdindeki GATT Madde XXVIII süreci kapsamında ticaret ortaklarıyla temaslarını sürdüreceğini bildirdi. Bu süreçte bazı ülkelerle kota tahsislerine ilişkin prensip anlaşmalarının dikkate alındığı belirtiliyor.