AB CBAM ilk sertifika fiyatı 75,36 € oldu, düşük karbonlu çelik üreticileri için maliyet farkı büyüyor

Avrupa Komisyonu, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) için ilk resmi sertifika fiyatını 7 Nisan 2026'da açıkladı. 2026'nın birinci çeyreğine uygulanacak fiyat, ton başına 75,36 euro karbondioksit eşdeğeri olarak belirlendi. AB Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) tahsisat müzayedelerinin ocak-mart dönemindeki hacim ağırlıklı ortalamasına dayanan rakam, çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen ithalatçılarının Şubat 2027'den itibaren teslim edecekleri sertifikaların maliyet temelini oluşturuyor.

Düzenleme, raporlama dönemini geride bırakıp kesin uygulamaya geçen CBAM'ın aylardır beklenen referans fiyatını masaya koydu. Yeşil çelik üreticileri ve yatırımcıları için tablo netleşti: ton başına maliyet artık tahmine değil, somut bir göstergeye dayanıyor.

75,36 euroluk fiyat nasıl hesaplandı

Komisyon, sertifika fiyatını AB ETS tahsisat müzayedelerinin hacim ağırlıklı ortalamasına bağladı. European Energy Exchange'de 1 Ocak ile 31 Mart 2026 arasında işlem gören Avrupa Tahsisat (EUA) fiyatları çeyrek boyunca dalgalı bir seyir izledi. Ocak başında ton başına 90 euronun üzerine çıkan fiyatlar, ETS reformuna ilişkin politika belirsizliğiyle mart ortasında 60 euroların altına geriledi. Tüm açık artırmaların ağırlıklı ortalaması resmi rakamı ortaya çıkardı.

Komisyon 2026 boyunca dört çeyreklik fiyat yayımlayacak: ikinci çeyrek 6 Temmuz, üçüncü çeyrek 5 Ekim, dördüncü çeyrek ise 4 Ocak 2027. Şubat 2027'den itibaren haftalık fiyatlamaya geçilecek; her pazartesi açıklanacak rakam bir önceki haftanın EUA müzayede fiyatlarına dayanacak. İlan haftasında spot EUA 70,07 euro civarındaydı. Piyasa analistleri, ikinci çeyrek sertifika fiyatının 70,50 euro dolayında oluşmasını bekliyor.

Default emisyon değerleri Türk çelik ihracatına ne yansıtıyor

İlk somut maliyet tablosu, ihracatçının doğrulanmış emisyon verisi sunmadığı durumlarda geçerli olan default değerlerden çıkıyor. Yüksek fırın ve bazik oksijen fırını rotasıyla üretilen sıcak haddelenmiş rulo için Q1 dönemine ait CBAM yükü, Türkiye menşeli üründe ton başına 100,55 euroya, Hindistan menşelinde 254,13 euroya, Cezayir'den gelende 148,03 euroya ve Vietnam'dan gelende 94,14 euroya ulaşıyor. Alüminyumda da benzer bir tablo var: Çin menşeli işlenmemiş alüminyum ton başına 144,13 euro CBAM yükü taşırken, Türk menşeli alüminyum 36,37 euroda kalıyor.

Default değerler bir tavan işlevi görüyor. Doğrulanmış ve daha düşük emisyon verisi sunabilen üreticiler, daha az sertifika teslim ederek faturayı aşağı çekebiliyor. Fastmarkets'e göre fiyatın yayımlanması “sektöre maliyet eşiği konusunda netlik kazandırdı; default değerler artık bir tavan oluşturuyor.”

Yeşil çelik üretimi için maliyet denklemi değişiyor

75,36 euroluk fiyat, emisyon yoğunluğunun her ton çelikte doğrudan bir maliyet kalemi haline geldiği anı işaretliyor. Yüksek fırın - bazik oksijen rotasını kullanan ve default değerle hesap yapan bir üretici, sıcak haddelenmiş ruloda brüt marjını eşitleyebilecek ya da aşabilecek bir CBAM faturasıyla karşılaşıyor. Doğrudan indirgenmiş demir ve elektrik ark ocağı (DRI-EAF) rotasını yeşil hidrojen ya da düşük karbonlu şebeke elektriğiyle çalıştıran tesisler ise bu yükün küçük bir kısmıyla karşı karşıya kalıyor. Doğrulanmış emisyon raporu sunan üreticilerde maliyetin sıfıra yaklaştığı senaryolar ortaya çıkıyor.

Türkiye, AB'nin en büyük çelik tedarikçisi konumunda olduğu için mekanizmadan en doğrudan etkilenen ülkeler arasında. Türkiye'de işler bir karbon fiyatlama sistemi henüz devrede olmadığı için ihracatçılar, yurt içinde ödenen eşdeğer bir bedelle CBAM yükümlülüğünü mahsuplaştıramıyor. Bu tablo, doğrulanmış düşük emisyonlu üretimi mekanizmanın getirdiği yükü sınırlamak için en geçerli yöntem haline getiriyor. Hindistan, Cezayir ve Vietnam menşeli ihracatçılar da benzer bir hesapla karşı karşıya.

2027'den itibaren neler değişiyor

İthalatçılar, merkezi ortak platform üzerinden CBAM sertifikalarını fiilen Şubat 2027'de satın almaya başlayacak. (EU) 2023/956 sayılı Tüzük çerçevesinde 2026 yılı ithalatına karşılık ilk teslim tarihi 30 Eylül 2027. Çeyreklik yayından haftalık fiyatlamaya geçiş, planlama penceresini daraltacak ve çelik ithalat ekonomisini kısa vadeli EUA dalgalanmalarına daha sıkı bağlayacak. Aralık 2025'te CBAM kapsamına eklenen yaklaşık 180 yeni demir-çelik ürünüyle — boru, yapısal çelik, demiryolu malzemesi ve vida dahil — birlikte değerlendirildiğinde, mekanizmanın tam uygulama mimarisi Avrupa'ya satış yapan her üretici için net biçimde görülebiliyor.